Người bệnh tai biến hay cáu gắt là tình huống khiến rất nhiều gia đình cảm thấy mệt mỏi, buồn lòng và đôi khi bất lực. Trước khi bị tai biến, người thân có thể là một người điềm đạm, vui vẻ, biết quan tâm đến con cháu. Nhưng sau cơn tai biến hoặc đột quỵ, họ bỗng trở nên dễ nổi nóng, hay khó chịu, phản ứng gay gắt với những việc rất nhỏ, thậm chí nói những lời làm người chăm sóc tổn thương. Chính sự thay đổi này khiến nhiều gia đình nghĩ rằng người bệnh “khó tính hơn”, “bảo thủ hơn” hoặc “cố tình làm khổ con cháu”.

Tuy nhiên, người bệnh tai biến hay cáu gắt không hẳn là do họ muốn như vậy. Sau tai biến, cơ thể và tinh thần của người bệnh cùng lúc phải chịu rất nhiều thay đổi. Họ có thể yếu liệt một bên người, nói khó, nuốt khó, đau mỏi, chóng mặt, mất ngủ, ăn uống kém, đi lại không vững hoặc phải phụ thuộc vào người khác trong những sinh hoạt riêng tư nhất.

Một người từng tự chăm sóc bản thân, từng là trụ cột trong gia đình, nay phải nhờ người khác đỡ ngồi dậy, thay quần áo, vệ sinh cá nhân hoặc đút ăn từng muỗng. Cảm giác mất tự chủ này có thể tạo ra sự tức giận, xấu hổ, mặc cảm và lo sợ.

Điều quan trọng là gia đình cần hiểu rằng người bệnh tai biến hay cáu gắt thường đang phản ứng với nỗi đau bên trong, không chỉ phản ứng với người trước mặt. Có những cơn cáu gắt xuất phát từ đau nhức cơ thể. Có những cơn cáu gắt đến từ sự bất lực khi muốn nói nhưng không diễn đạt được. Có những lúc người bệnh giận vì họ cảm thấy mình trở thành gánh nặng.

Vì vậy, khi chăm sóc người bệnh tai biến hay cáu gắt, điều gia đình cần không chỉ là sức khỏe, thời gian hay tiền bạc. Điều cần hơn nữa là sự hiểu biết, kiên nhẫn và cách giao tiếp phù hợp. Nếu chỉ nhìn cơn cáu gắt như một biểu hiện khó tính, người chăm sóc rất dễ phản ứng lại bằng sự bực bội. Nhưng nếu hiểu đó có thể là tín hiệu của đau đớn, sợ hãi, mất tự tin hoặc rối loạn cảm xúc sau tai biến, gia đình sẽ có cách tiếp cận nhẹ nhàng hơn, giúp người bệnh cảm thấy an toàn hơn.

Vì sao người bệnh tai biến hay cáu gắt sau đột quỵ?

Người bệnh tai biến hay cáu gắt có thể do nhiều nguyên nhân kết hợp cùng lúc. Không nên chỉ nhìn vào lời nói hoặc thái độ bên ngoài rồi vội kết luận người bệnh “khó chịu”, “làm quá” hay “không biết thương con cháu”. Sau tai biến, người bệnh không chỉ phục hồi phần cơ thể bị yếu liệt mà còn phải học cách chấp nhận một cuộc sống mới, trong đó nhiều thói quen cũ bị đảo lộn hoàn toàn.

Trước hết, tai biến có thể ảnh hưởng đến những vùng não liên quan đến cảm xúc, hành vi, khả năng kiểm soát phản ứng và cách người bệnh nhìn nhận tình huống xung quanh. Vì vậy, người bệnh tai biến hay cáu gắt có thể không kiểm soát được cảm xúc tốt như trước. Một câu nói bình thường của con cháu cũng có thể bị hiểu thành sự thúc ép. Một hành động hỗ trợ như đỡ ngồi dậy, nhắc uống thuốc, nhắc tập vận động cũng có thể khiến người bệnh cảm thấy mình đang bị kiểm soát. Khi khả năng kiềm chế giảm, cơn bực tức dễ bật ra nhanh hơn.

Bên cạnh yếu tố thần kinh, người bệnh tai biến hay cáu gắt còn vì cảm giác mất tự chủ. Sau tai biến, những việc đơn giản như cầm ly nước, tự xúc cơm, tự đi vệ sinh, tự tắm rửa hoặc tự thay quần áo có thể trở thành thử thách lớn. Người bệnh có thể phải nhờ người khác làm thay những việc trước đây họ chưa từng cần ai hỗ trợ. Cảm giác này rất khó chịu, nhất là với người từng mạnh mẽ, độc lập hoặc luôn giữ vai trò chăm lo cho gia đình. Khi không biết nói ra nỗi xấu hổ và buồn tủi, họ có thể biểu hiện bằng sự cáu gắt.

Một nguyên nhân khác là đau mỏi và khó chịu kéo dài. Người bệnh sau tai biến có thể bị đau vai, đau lưng, co cứng tay chân, tê bì, khó ngủ, mệt mỏi, táo bón, bí tiểu hoặc khó chịu do nằm lâu. Khi cơ thể không thoải mái, tâm trạng rất dễ thay đổi.

Người khỏe mạnh khi mất ngủ vài đêm cũng có thể trở nên khó chịu, huống hồ người bệnh tai biến đang chịu nhiều giới hạn vận động và phụ thuộc vào người khác. Vì thế, nếu người bệnh tai biến hay cáu gắt nhiều hơn vào buổi tối, sau khi tập vận động, sau khi vệ sinh cá nhân hoặc khi thay đổi tư thế, gia đình nên nghĩ đến khả năng người bệnh đang đau, mỏi hoặc quá sức.

Ngoài ra, khó khăn trong giao tiếp cũng là lý do thường gặp. Có người sau tai biến nói chậm hơn, nói không rõ, hiểu chậm, khó tìm từ hoặc không thể diễn đạt đúng điều mình muốn. Khi muốn uống nước nhưng nói không ra, muốn đổi tư thế nhưng người nhà không hiểu, muốn đi vệ sinh nhưng không kịp gọi, người bệnh dễ bực tức. Cơn cáu gắt lúc này không đơn giản là nóng tính, mà là sự thất vọng vì không thể giao tiếp như trước.

Người bệnh tai biến hay cáu gắt cũng có thể do họ sợ trở thành gánh nặng. Nhiều người bệnh không nói thẳng ra, nhưng trong lòng rất sợ con cháu mệt mỏi vì mình. Họ thấy người thân phải nghỉ làm, thức đêm, dọn dẹp, đút ăn, thay tã, hỗ trợ đi lại nên sinh ra mặc cảm.

Có người vì thương con nhưng không biết thể hiện, nên lại cáu gắt khi được chăm sóc. Có người sợ bị bỏ rơi, sợ bị đưa vào bệnh viện, sợ không phục hồi được, sợ không còn giá trị trong gia đình. Những nỗi sợ này nếu tích tụ lâu ngày sẽ khiến người bệnh dễ phản ứng tiêu cực hơn.

Người bệnh tai biến hay cáu gắt không có nghĩa là hết thương gia đình

Một trong những điều làm người nhà đau lòng nhất là cảm giác người bệnh “không còn như xưa”. Khi người bệnh tai biến hay cáu gắt, con cái có thể cảm thấy tủi thân vì mình đã cố gắng chăm sóc hết sức nhưng vẫn bị la mắng. Vợ hoặc chồng của người bệnh có thể cảm thấy cô đơn vì người bạn đời từng dịu dàng nay thường xuyên khó chịu. Người chăm sóc có thể tự hỏi: “Mình đã làm gì sai?”, “Tại sao chăm sóc tận tình mà vẫn bị trách?”, “Có phải người bệnh không còn thương mình nữa không?”.

Thực tế, người bệnh tai biến hay cáu gắt không đồng nghĩa với việc họ hết thương gia đình. Cơn cáu gắt có thể là lớp vỏ bên ngoài của sự đau đớn, xấu hổ, thất vọng và bất an. Một người từng làm được mọi thứ nay phải nhờ người khác giúp từng việc nhỏ sẽ rất dễ có cảm giác mất phẩm giá.

Có người không muốn con thấy mình yếu đuối, không muốn vợ hoặc chồng phải vất vả, không muốn cháu nhỏ nhìn mình trong trạng thái bệnh tật. Nhưng vì không biết diễn đạt những cảm xúc đó, họ phản ứng bằng cách cau có, từ chối hỗ trợ hoặc nói những lời khó nghe.

Gia đình cần tách con người thật của người bệnh khỏi những phản ứng sau tai biến. Trước mặt người chăm sóc có thể là một người đang la mắng, nhưng bên trong là một người đang hoang mang vì cơ thể không còn nghe lời mình. Khi hiểu điều này, người nhà sẽ bớt tổn thương hơn và có thêm bình tĩnh để chăm sóc. Dĩ nhiên, điều đó không có nghĩa là người chăm sóc phải chịu đựng mọi lời nói nặng nề mà không được nghỉ ngơi. Nhưng hiểu đúng nguyên nhân sẽ giúp gia đình không biến mỗi cơn cáu gắt thành một cuộc tranh cãi.

Những thời điểm người bệnh tai biến dễ cáu gắt hơn

Người bệnh tai biến hay cáu gắt thường không cáu gắt ngẫu nhiên hoàn toàn. Nếu quan sát kỹ, gia đình có thể nhận ra một số thời điểm hoặc tình huống khiến người bệnh dễ bùng phát cảm xúc hơn. Việc nhận diện những thời điểm này rất quan trọng vì nó giúp gia đình phòng trước, thay đổi cách chăm sóc và giảm xung đột.

Nhiều người bệnh dễ cáu gắt vào buổi sáng khi vừa thức dậy. Lúc này cơ thể còn mệt, tay chân có thể cứng hơn, người bệnh chưa tỉnh táo hoàn toàn hoặc cảm thấy khó chịu vì phải bắt đầu một ngày với nhiều hoạt động phục hồi. Nếu người nhà vội vàng kéo dậy, thúc ăn sáng, thúc uống thuốc hoặc thúc tập vận động, người bệnh có thể phản ứng mạnh. Thay vì vội, gia đình nên cho người bệnh vài phút để tỉnh táo, hỏi cảm giác trong người, điều chỉnh gối, đỡ ngồi dậy chậm và giải thích từng việc sắp làm.

Một thời điểm khác là lúc vệ sinh cá nhân. Đây là hoạt động rất nhạy cảm vì liên quan đến sự riêng tư và lòng tự trọng. Người bệnh tai biến hay cáu gắt khi được lau người, thay quần áo, thay tã, hỗ trợ đi vệ sinh hoặc tắm gội có thể vì họ xấu hổ chứ không hẳn vì ghét người chăm sóc. Gia đình nên giữ không gian kín đáo, thao tác nhẹ nhàng, nói trước khi chạm vào cơ thể người bệnh và tránh để quá nhiều người đứng xung quanh.

Người bệnh cũng dễ cáu gắt khi tập vận động. Sau tai biến, tập phục hồi là cần thiết, nhưng người bệnh có thể đau, sợ té, sợ thất bại hoặc nản vì tiến bộ chậm. Nếu gia đình chỉ tập trung vào kết quả như “ráng lên”, “phải đi được chứ”, “sao tập hoài chưa tiến bộ”, người bệnh có thể cảm thấy bị áp lực. Với người bệnh tai biến hay cáu gắt, lời động viên cần đi kèm sự công nhận nỗ lực. Gia đình có thể nói: “Hôm nay mình tập ít hơn cũng được, miễn là tập đúng và an toàn”, hoặc “Con thấy ba đã cố gắng hơn hôm qua rồi”.

Buổi tối cũng là lúc cảm xúc dễ nặng nề hơn. Người bệnh sau một ngày mệt mỏi có thể đau nhức, lo lắng, khó ngủ hoặc cảm thấy cô đơn. Không gian yên tĩnh về đêm đôi khi làm họ suy nghĩ nhiều hơn về bệnh tật, tương lai và gánh nặng gia đình. Nếu người bệnh tai biến hay cáu gắt vào buổi tối, gia đình nên giảm tiếng ồn, hạn chế tranh luận, chuẩn bị giường nằm thoải mái, kiểm tra nhu cầu đi vệ sinh, nước uống, nhiệt độ phòng và ánh sáng. Một môi trường dễ chịu có thể làm cơn cáu gắt dịu xuống đáng kể.

Gia đình nên giao tiếp thế nào khi người bệnh tai biến hay cáu gắt?

Khi người bệnh tai biến hay cáu gắt, phản ứng đầu tiên của người chăm sóc thường là giải thích, phản bác hoặc chứng minh mình đúng. Nhưng trong nhiều trường hợp, càng giải thích, người bệnh càng bực hơn. Lúc cảm xúc đang dâng cao, người bệnh khó tiếp nhận lý lẽ. Điều họ cần trước tiên không phải là một bài phân tích đúng sai, mà là cảm giác được lắng nghe và an toàn.

Gia đình nên bắt đầu bằng cách hạ giọng. Giọng nói càng lớn, người bệnh càng dễ cảm thấy bị tấn công. Một câu nói nhẹ như “Con biết ba đang khó chịu” thường hiệu quả hơn “Ba đừng có nóng nữa”. Khi người bệnh cảm thấy cảm xúc của mình được công nhận, họ có thể dịu xuống. Công nhận cảm xúc không có nghĩa là đồng ý với mọi lời nói của người bệnh. Nó chỉ có nghĩa là gia đình nhìn thấy người bệnh đang mệt, đang đau hoặc đang buồn.

Tiếp theo, gia đình nên hỏi ngắn gọn và cụ thể. Người bệnh sau tai biến có thể khó xử lý quá nhiều thông tin cùng lúc. Thay vì hỏi “Ba muốn sao?”, hãy hỏi “Ba đau ở chân không?”, “Ba muốn ngồi dậy hay nằm thêm chút nữa?”, “Ba muốn uống nước trước không?”. Những câu hỏi có lựa chọn rõ ràng giúp người bệnh dễ trả lời hơn và cảm thấy mình vẫn có quyền quyết định.

Khi người bệnh tai biến hay cáu gắt, gia đình cũng nên tránh nói những câu làm người bệnh mất mặt. Những câu như “Có gì đâu mà la”, “Bệnh rồi còn khó tính”, “Con chăm vậy mà còn không vừa ý” có thể làm người bệnh cảm thấy tội lỗi hoặc phòng vệ mạnh hơn. Thay vào đó, gia đình nên dùng cách nói đặt sự an toàn lên trước: “Con muốn giúp để ba đỡ đau hơn”, “Mình làm chậm thôi, không cần vội”, “Ba không thoải mái chỗ nào thì nói con chỉnh lại”.

Một nguyên tắc quan trọng là không tranh cãi khi người bệnh đang bùng cảm xúc. Nếu người bệnh nói nặng lời, người chăm sóc có thể lùi lại vài phút nếu tình huống an toàn. Có thể nói: “Con thấy ba đang rất bực. Con ra ngoài một chút để ba nghỉ, lát nữa con quay lại giúp ba”. Khoảng dừng ngắn giúp cả hai bên không đẩy căng thẳng lên cao. Với người bệnh tai biến hay cáu gắt, đôi khi sự im lặng bình tĩnh có tác dụng tốt hơn nhiều lời khuyên.

Những điều gia đình không nên làm khi người bệnh tai biến hay cáu gắt

Điều đầu tiên gia đình không nên làm là quy chụp tính cách. Khi nói “ông khó tính quá”, “bà thay đổi rồi”, “ba mẹ làm khổ con quá”, người bệnh có thể càng tổn thương. Những lời này khiến họ cảm thấy mình bị xem là gánh nặng và không còn được tôn trọng. Người bệnh tai biến hay cáu gắt cần được nhìn nhận như một người đang trải qua biến cố lớn, không phải một người cố ý gây khó dễ.

Điều thứ hai là không nên chăm sóc trong trạng thái vội vàng. Người bệnh sau tai biến thường cần nhiều thời gian hơn để hiểu, phản ứng và phối hợp. Nếu người chăm sóc vừa làm vừa thúc, kéo tay nhanh, xoay trở đột ngột, thay quần áo quá gấp hoặc nói liên tục, người bệnh dễ hoảng và nổi nóng. Chăm sóc chậm, chắc, có báo trước từng bước sẽ giúp người bệnh bớt cảm giác bị động.

Gia đình cũng không nên lấy sự phục hồi của người khác để so sánh. Những câu như “người ta cũng tai biến mà đi được rồi”, “sao ba tập chậm hơn người khác”, “bà hàng xóm còn tự ăn được” có thể làm người bệnh mất tự tin. Mỗi ca tai biến khác nhau, vị trí tổn thương khác nhau, mức độ yếu liệt và khả năng phục hồi cũng khác nhau. So sánh có thể làm người bệnh nản hơn, từ đó khiến tình trạng người bệnh tai biến hay cáu gắt trở nên thường xuyên hơn.

Một điều nữa cần tránh là phớt lờ cơn đau hoặc sự khó chịu của người bệnh. Có khi người bệnh cáu gắt vì đau vai, đau khớp, tê chân, nằm sai tư thế, nóng, lạnh, khát nước, đói, buồn tiểu hoặc táo bón. Nếu chỉ nhìn vào thái độ mà không kiểm tra nhu cầu cơ bản, gia đình có thể bỏ lỡ nguyên nhân thật sự. Khi người bệnh cáu, hãy tự hỏi: người bệnh có đau không, có mệt không, có cần đổi tư thế không, có cần đi vệ sinh không, có đang bị quá ồn không, có bị ép làm điều gì quá sức không?

Cuối cùng, gia đình không nên để một người chăm sóc gánh toàn bộ trách nhiệm trong thời gian dài. Chăm sóc người bệnh tai biến hay cáu gắt rất dễ gây kiệt sức tinh thần. Người chăm sóc có thể mất ngủ, căng thẳng, dễ khóc, dễ nổi nóng và cảm thấy tội lỗi. Khi người chăm sóc quá mệt, khả năng kiên nhẫn sẽ giảm. Vì vậy, gia đình nên chia ca, nhờ người thân hỗ trợ hoặc tìm thêm sự trợ giúp phù hợp để người chăm sóc chính có thời gian nghỉ ngơi.

Cách chăm sóc sinh hoạt giúp người bệnh bớt cáu gắt

Muốn giảm tình trạng người bệnh tai biến hay cáu gắt, gia đình không chỉ thay đổi lời nói mà còn cần điều chỉnh cách chăm sóc hằng ngày. Một lịch sinh hoạt ổn định, môi trường an toàn và thao tác chăm sóc nhẹ nhàng có thể giúp người bệnh cảm thấy yên tâm hơn.

Trước hết, nên duy trì nhịp sinh hoạt dễ dự đoán. Người bệnh sau tai biến thường dễ lo lắng khi không biết điều gì sắp xảy ra. Nếu mỗi ngày giờ ăn, giờ uống thuốc, giờ vệ sinh, giờ tập vận động và giờ nghỉ thay đổi liên tục, người bệnh có thể cảm thấy mất kiểm soát. Gia đình nên thông báo trước: “Khoảng 10 phút nữa mình ăn sáng”, “Ăn xong mình nghỉ một chút rồi tập tay nhẹ”, “Chiều con sẽ giúp ba lau người”. Khi biết trước, người bệnh có thời gian chuẩn bị tâm lý.

Thứ hai, cần chú ý tư thế nằm, ngồi và xoay trở. Người bệnh nằm lâu dễ đau lưng, đau vai, tê tay chân hoặc co cứng. Những khó chịu này có thể khiến người bệnh cáu gắt nhưng không nói rõ được. Gia đình nên kê gối phù hợp, tránh kéo mạnh bên yếu liệt, hỗ trợ thay đổi tư thế nhẹ nhàng và hỏi cảm giác của người bệnh sau mỗi lần xoay trở. Nếu người bệnh khó chịu, hãy điều chỉnh ngay thay vì cho rằng họ “khó chiều”.

Thứ ba, bữa ăn cũng ảnh hưởng đến cảm xúc. Người bệnh sau tai biến có thể ăn chậm, nhai nuốt khó, dễ sặc hoặc chán ăn. Nếu người nhà thúc ăn nhanh, la vì ăn rơi vãi hoặc ép ăn quá nhiều, người bệnh dễ cáu. Bữa ăn nên diễn ra trong không khí bình tĩnh. Người chăm sóc cần ngồi ngang tầm mắt, cho ăn chậm, quan sát khả năng nuốt, lau miệng nhẹ nhàng và tôn trọng cảm giác no của người bệnh. Nếu có dấu hiệu sặc, ho nhiều, nuốt khó hoặc thay đổi bất thường khi ăn uống, gia đình nên hỏi ý kiến nhân viên y tế đang theo dõi.

Thứ tư, việc vệ sinh cá nhân cần được thực hiện với sự tôn trọng. Người bệnh tai biến hay cáu gắt trong lúc thay đồ, lau người, thay tã hoặc đi vệ sinh thường vì cảm thấy xấu hổ. Gia đình nên che chắn kín đáo, không đùa cợt, không than phiền trước mặt người bệnh và không để nhiều người cùng tham gia nếu không cần thiết. Sự tế nhị trong chăm sóc giúp người bệnh giữ được lòng tự trọng.

Thứ năm, nên tạo cơ hội để người bệnh tự làm những việc còn có thể làm. Nếu người bệnh có thể tự cầm khăn lau mặt, tự cầm muỗng một phần, tự chọn áo mặc, tự chọn nghe bản nhạc yêu thích hoặc tự quyết định thời điểm nghỉ, gia đình nên khuyến khích. Đừng làm thay toàn bộ chỉ vì muốn nhanh. Khi người bệnh còn được tham gia vào sinh hoạt của mình, họ sẽ bớt cảm giác bị phụ thuộc. Điều này có thể giúp giảm tình trạng người bệnh tai biến hay cáu gắt do mất tự chủ.

Khi nào gia đình cần đặc biệt chú ý?

Người bệnh tai biến hay cáu gắt là tình trạng có thể gặp trong quá trình phục hồi, nhưng gia đình không nên xem nhẹ nếu cảm xúc thay đổi quá mạnh hoặc đi kèm dấu hiệu bất thường. Nếu người bệnh đột ngột kích động hơn bình thường, lú lẫn, nói nhảm, đau đầu dữ dội, yếu hơn, méo miệng, khó nói tăng lên, khó thở, sốt, bỏ ăn nhiều, mất ngủ kéo dài hoặc có lời nói tuyệt vọng, gia đình cần liên hệ với nhân viên y tế hoặc đưa người bệnh đi khám phù hợp.

Gia đình cũng nên chú ý nếu người bệnh có dấu hiệu buồn bã kéo dài, không muốn giao tiếp, không còn hứng thú với bất cứ điều gì, cảm thấy vô dụng hoặc thường xuyên nói mình là gánh nặng. Sau đột quỵ, các vấn đề cảm xúc như buồn bã, lo âu, giận dữ, thất vọng có thể xuất hiện.

Ngoài ra, nếu người chăm sóc bắt đầu kiệt sức, thường xuyên mất ngủ, sợ bước vào phòng người bệnh, dễ nổi nóng, khóc nhiều hoặc cảm thấy không thể tiếp tục, đó cũng là dấu hiệu cần được hỗ trợ. Chăm sóc người bệnh tai biến hay cáu gắt không chỉ là thử thách với người bệnh mà còn là áp lực lớn với người nhà. Người chăm sóc cần được nghỉ ngơi, được chia sẻ và được hỗ trợ để có thể chăm sóc lâu dài.

Chăm sóc tinh thần quan trọng không kém chăm sóc thể chất

Nhiều gia đình khi chăm sóc sau tai biến thường tập trung vào ăn uống, thuốc men, tập vận động và phòng té ngã. Đây đều là những phần rất quan trọng. Tuy nhiên, với người bệnh tai biến hay cáu gắt, chăm sóc tinh thần cũng cần được xem là một phần của chăm sóc hằng ngày. Người bệnh cần cảm thấy mình vẫn được tôn trọng, vẫn có tiếng nói và vẫn là một thành viên có giá trị trong gia đình.

Chăm sóc tinh thần không nhất thiết phải là những cuộc trò chuyện dài. Đôi khi chỉ là ngồi cạnh người bệnh vài phút mà không thúc ép. Đôi khi là hỏi người bệnh muốn nghe nhạc gì, muốn mở cửa sổ không, muốn mặc áo màu nào, muốn ăn món nào dễ nuốt hơn. Đôi khi là nhắc lại một kỷ niệm vui, cho người bệnh xem ảnh gia đình hoặc để cháu nhỏ chào hỏi nhẹ nhàng. Những điều nhỏ này giúp người bệnh cảm thấy mình không bị bỏ quên sau biến cố.

Với người bệnh tai biến hay cáu gắt, gia đình nên khen những tiến bộ nhỏ. Một lần tự cầm ly nước, một lần ngồi vững hơn, một lần tập tay tốt hơn, một bữa ăn ít sặc hơn, một đêm ngủ yên hơn đều là dấu hiệu đáng ghi nhận. Khi người bệnh thấy mình vẫn đang tiến bộ, họ sẽ có thêm hy vọng. Hy vọng là yếu tố rất quan trọng trong phục hồi, vì nếu người bệnh cảm thấy mọi cố gắng đều vô nghĩa, họ dễ chán nản và cáu gắt hơn.

Gia đình cũng nên hạn chế nói chuyện tiêu cực trước mặt người bệnh. Những câu như “không biết bao giờ mới khỏe”, “chăm kiểu này chắc kiệt sức”, “tốn kém quá” có thể làm người bệnh cảm thấy tội lỗi. Nếu cần bàn chuyện chi phí, lịch chăm sóc hoặc khó khăn gia đình, nên trao đổi ở không gian riêng. Trước mặt người bệnh, hãy ưu tiên sự bình tĩnh, rõ ràng và động viên vừa đủ.

Người nhà cũng cần học cách bảo vệ cảm xúc của mình

Khi người bệnh tai biến hay cáu gắt, người chăm sóc rất dễ bị cuốn vào cảm xúc tiêu cực. Ban đầu có thể là thương, sau đó là mệt, rồi tủi thân, giận, có lỗi và kiệt sức. Nhiều người con nghĩ rằng mình không được phép buồn vì cha mẹ mới là người bệnh. Nhiều người vợ hoặc chồng nghĩ rằng mình phải chịu đựng vì người kia đang đau. Nhưng nếu người chăm sóc không được nghỉ, không được chia sẻ và không được hỗ trợ, việc chăm sóc sẽ ngày càng nặng nề.

Người chăm sóc cần hiểu rằng cảm thấy mệt không có nghĩa là hết thương người bệnh. Cảm thấy buồn khi bị la mắng không có nghĩa là ích kỷ. Cần nghỉ ngơi không có nghĩa là bỏ mặc. Chăm sóc sau tai biến là một hành trình dài, không thể chỉ dựa vào ý chí của một người. Gia đình nên phân công rõ ai phụ trách bữa ăn, ai hỗ trợ vệ sinh, ai đưa đi tái khám, ai trông ban đêm, ai chuẩn bị vật dụng. Khi có sự chia sẻ, người chăm sóc chính sẽ bớt áp lực và có nhiều kiên nhẫn hơn.

Nếu trong nhà chỉ có một người chăm sóc chính, nên tìm cách tạo khoảng nghỉ ngắn trong ngày. Có thể nhờ người thân thay ca một lúc, chuẩn bị sẵn đồ dùng để giảm việc phát sinh, hoặc sử dụng dịch vụ chăm sóc tại nhà khi cần. Người chăm sóc cũng nên có một người để trò chuyện, dù chỉ là bạn bè, anh chị em hoặc nhóm hỗ trợ. Khi cảm xúc được giải tỏa, người chăm sóc sẽ ít phản ứng nóng với người bệnh hơn.

Elite Care đồng hành cùng gia đình trong chăm sóc người bệnh tai biến

Với những gia đình đang chăm sóc người bệnh tai biến hay cáu gắt, khó khăn lớn nhất không chỉ là công việc chăm sóc hằng ngày mà còn là áp lực cảm xúc kéo dài. Người nhà vừa thương người bệnh, vừa mệt vì thiếu ngủ, vừa lo phục hồi, vừa buồn khi thường xuyên bị cáu gắt. Trong hoàn cảnh đó, có thêm sự hỗ trợ phù hợp tại nhà có thể giúp gia đình giảm tải và giúp người bệnh được chăm sóc ổn định hơn.

Elite Care tập trung hỗ trợ chăm sóc người bệnh sau tai biến theo hướng gần gũi, an toàn và tôn trọng người bệnh. Chăm sóc viên của Elite Care chú trọng kỹ năng quan sát, giao tiếp nhẹ nhàng, hỗ trợ sinh hoạt cá nhân, hỗ trợ ăn uống, xoay trở, vệ sinh, phòng té ngã và đồng hành trong các hoạt động vận động phù hợp với tình trạng của người bệnh. Với người bệnh tai biến hay cáu gắt, chăm sóc viên cần đặc biệt kiên nhẫn, biết giữ bình tĩnh, biết lắng nghe và biết phối hợp với gia đình để tạo môi trường chăm sóc ít căng thẳng hơn.

Elite Care không thay thế tình thân của gia đình. Vai trò của Elite Care là san sẻ những phần việc chăm sóc cần sự đều đặn, cẩn thận và kỹ năng thực tế, để người nhà có thêm thời gian nghỉ ngơi, giữ sức và quay lại với vai trò yêu thương đúng nghĩa. Khi người bệnh được hỗ trợ đúng cách, còn gia đình bớt kiệt sức, hành trình phục hồi sau tai biến sẽ nhẹ nhàng hơn.