Sau đột quỵ, cơ thể người bệnh không chỉ yếu đi về mặt vận động mà còn thay đổi sâu sắc về khả năng kiểm soát cơ, cảm giác, thăng bằng và phối hợp động tác. Có người chỉ yếu nhẹ một bên tay chân, nhưng cũng có người liệt nửa người, mất cảm giác, khó xoay trở, khó ngồi dậy hoặc không thể tự thay đổi tư thế trên giường. Trong hoàn cảnh đó, tư thế nằm cho người bệnh sau đột quỵ không đơn thuần là cách đặt người bệnh nằm cho thoải mái.

Nhiều gia đình thường tập trung vào thuốc men, dinh dưỡng, lịch tái khám hoặc các buổi vật lý trị liệu mà chưa chú ý đúng mức đến khoảng thời gian người bệnh nằm nghỉ trên giường. Thực tế, ở giai đoạn đầu sau đột quỵ, đặc biệt khi người bệnh còn yếu nhiều, thời gian nằm có thể chiếm phần lớn trong ngày.

Nếu tư thế nằm cho người bệnh sau đột quỵ không được điều chỉnh đúng, các khớp, cơ, da, tuần hoàn và hô hấp đều có thể chịu ảnh hưởng bất lợi. Những tác động này ban đầu có thể âm thầm, nhưng về sau dễ dẫn đến đau vai, co cứng cơ, co rút gân, loét tì đè, bàn chân rơi, viêm phổi do nằm lâu hoặc giảm khả năng tập đứng, tập đi.

Ngược lại, khi tư thế nằm cho người bệnh sau đột quỵ được thực hiện đúng kỹ thuật, cơ thể người bệnh được nâng đỡ tốt hơn, áp lực lên các vùng tì đè được phân bố hợp lý hơn, khớp vai và chi liệt được bảo vệ tốt hơn. Tư thế đúng còn giúp người bệnh cảm thấy an toàn, giảm đau, giảm căng cơ và tạo nền tảng thuận lợi cho các bài tập phục hồi tiếp theo.

Vì sao người bệnh sau đột quỵ dễ bị sai tư thế khi nằm?

Đột quỵ xảy ra khi một vùng não bị tổn thương do tắc mạch máu hoặc chảy máu não. Sau tổn thương này, não có thể mất một phần khả năng điều khiển vận động và cảm giác ở một bên cơ thể. Người bệnh thường gặp tình trạng yếu liệt nửa người, giảm cảm giác, rối loạn trương lực cơ, mất khả năng nhận biết vị trí tay chân hoặc không cảm nhận được đau rõ ràng ở bên bị liệt. Chính những thay đổi này khiến tư thế nằm cho người bệnh sau đột quỵ trở nên phức tạp hơn so với người khỏe mạnh.

Ở người bình thường, khi nằm lâu một tư thế, cơ thể sẽ tự phát tín hiệu khó chịu và người đó tự xoay trở để giảm áp lực. Với người bệnh sau đột quỵ, cơ chế tự bảo vệ này có thể suy giảm. Người bệnh có thể không cảm nhận rõ vùng da đang bị đè ép, không tự nhấc được tay chân, không xoay người được hoặc không biết cánh tay liệt đang bị kẹt dưới thân. Nếu không có người hỗ trợ, một tư thế bất lợi có thể kéo dài hàng giờ, tạo áp lực liên tục lên da, khớp, mạch máu và thần kinh.

Một vấn đề thường gặp khác là bên liệt dễ rơi vào tư thế co cứng. Tay có xu hướng khép vào thân, khuỷu tay gập, cổ tay gập, các ngón tay co lại. Chân có thể duỗi cứng, bàn chân duỗi xuống hoặc xoay lệch. Nếu tư thế nằm cho người bệnh sau đột quỵ không được điều chỉnh từ sớm, các mẫu co cứng này có thể lặp lại nhiều lần và dần trở thành thói quen vận động bất lợi. Khi đó, việc phục hồi chức năng sẽ khó khăn hơn, người bệnh dễ đau hơn và khả năng lấy lại tầm vận động cũng bị hạn chế.

Ngoài ra, khớp vai bên liệt là vùng rất dễ tổn thương. Sau đột quỵ, các cơ quanh vai có thể yếu, không giữ vững được chỏm xương cánh tay trong ổ khớp như bình thường. Nếu người chăm sóc kéo tay bên liệt để xoay người, đỡ người bệnh ngồi dậy hoặc để cánh tay buông thõng trong thời gian dài, nguy cơ đau vai và bán trật khớp vai sẽ tăng lên. Vì vậy, mọi tư thế nằm cho người bệnh sau đột quỵ đều cần ưu tiên bảo vệ vai bên liệt, tránh kéo giật, tránh để tay bị đè và tránh để trọng lực kéo cánh tay xuống quá lâu.

Tư thế nằm đúng giúp phòng ngừa biến chứng như thế nào?

Một tư thế nằm đúng không thể thay thế hoàn toàn điều trị y khoa hoặc phục hồi chức năng, nhưng nó đóng vai trò hỗ trợ rất quan trọng. Khi tư thế nằm cho người bệnh sau đột quỵ được duy trì hợp lý, cơ thể người bệnh sẽ được đặt trong trạng thái cân bằng hơn. Các vùng chịu áp lực như sau đầu, vai, lưng, xương cùng, mông, hông, mắt cá và gót chân được giảm tải luân phiên. Điều này góp phần hạn chế nguy cơ loét tì đè, một biến chứng thường gặp ở người nằm lâu, đặc biệt ở người cao tuổi, người suy dinh dưỡng hoặc người mất cảm giác.

Tư thế đúng cũng giúp duy trì tầm vận động của khớp. Khi tay, chân, cổ tay, cổ chân và hông được đặt ở vị trí phù hợp, gân cơ ít bị rút ngắn hơn. Điều này đặc biệt quan trọng trong giai đoạn đầu sau đột quỵ, vì đây là thời điểm cơ thể bắt đầu hình thành các mẫu vận động mới. Nếu người bệnh nằm sai tư thế trong thời gian dài, các khớp có thể quen với vị trí co gập hoặc xoay lệch. Về sau, người bệnh sẽ gặp khó khăn hơn khi duỗi tay, mở bàn tay, đặt chân xuống sàn hoặc tập đứng.

Một lợi ích khác của tư thế nằm cho người bệnh sau đột quỵ là hỗ trợ hô hấp và tuần hoàn. Người nằm lâu, ít vận động, khó ho khạc hoặc nuốt kém có nguy cơ ứ đọng đờm, viêm phổi và suy giảm thông khí. Việc thay đổi tư thế hợp lý giúp lồng ngực được mở rộng hơn, hỗ trợ dẫn lưu đờm và giảm tình trạng ứ trệ. Đồng thời, khi người bệnh được xoay trở thường xuyên, tuần hoàn máu ở các vùng bị đè ép cũng được cải thiện, giảm cảm giác đau mỏi và giảm nguy cơ tổn thương mô mềm.

Tư thế nằm đúng còn có giá trị về mặt thần kinh phục hồi. Sau đột quỵ, não cần được kích thích phù hợp để tái học các chức năng vận động và cảm giác. Khi bên liệt được đặt đúng, không bị bỏ quên, không bị đè ép và được tiếp xúc với môi trường xung quanh một cách an toàn, người bệnh có thêm cơ hội nhận biết lại bên cơ thể bị ảnh hưởng.

Nguyên tắc chung khi đặt tư thế nằm cho người bệnh sau đột quỵ

Trước khi đi vào từng tư thế cụ thể, gia đình cần nắm một số nguyên tắc nền tảng. Trước hết, không kéo, giật hoặc nâng người bệnh bằng cánh tay bên liệt. Đây là lỗi phổ biến khi người chăm sóc muốn xoay trở nhanh hoặc đỡ người bệnh ngồi dậy. Cánh tay bên liệt thường yếu, khớp vai thiếu ổn định; nếu bị kéo mạnh có thể gây đau, giãn bao khớp hoặc làm nặng thêm tình trạng bán trật khớp vai. Khi cần xoay người, nên hỗ trợ ở thân mình, vai và hông thay vì kéo tay.

Nguyên tắc tiếp theo là luôn giữ cơ thể ở trạng thái thẳng hàng. Tư thế nằm cho người bệnh sau đột quỵ cần giúp đầu, cổ, thân mình, vai, hông và chân cân đối, tránh đầu nghiêng quá mức, thân xoắn vặn, hông đổ lệch hoặc bàn chân rơi xuống. Một tư thế có vẻ thoải mái trong thời gian ngắn nhưng nếu duy trì nhiều giờ vẫn có thể tạo áp lực bất thường lên cột sống, khớp hông, khớp gối và cổ chân.

Gia đình cũng cần sử dụng gối hỗ trợ đúng vị trí. Gối không chỉ để kê đầu mà còn giúp nâng đỡ vai, cánh tay, lưng, hông, đầu gối và cổ chân. Tuy nhiên, kê gối sai có thể gây hại. Gối quá cao dưới đầu có thể làm cổ gập, ảnh hưởng đến hô hấp và nuốt; gối quá cao dưới đầu gối lâu ngày có thể khiến khớp gối quen với tư thế gập, gây khó khăn khi tập đứng.

Cuối cùng, người bệnh cần được thay đổi tư thế đều đặn, đặc biệt khi chưa thể tự xoay trở. Tần suất thay đổi nên tùy theo tình trạng da, mức độ liệt, cân nặng, dinh dưỡng, bệnh nền và cảm giác thoải mái của người bệnh. Thông thường, gia đình có thể được hướng dẫn xoay trở khoảng mỗi hai giờ, đồng thời kiểm tra da ở các vùng tì đè. Nếu da đỏ lâu không hết, đau tăng, sưng, nóng, khó thở, ho nhiều hoặc người bệnh khó chịu bất thường, cần báo nhân viên y tế để được đánh giá.

Tư thế nằm nghiêng về bên liệt

Tư thế nằm nghiêng về bên liệt là một trong những tư thế quan trọng trong chăm sóc sau đột quỵ. Nhiều gia đình có tâm lý tránh để người bệnh nằm lên bên liệt vì sợ đau hoặc sợ làm nặng thêm tình trạng yếu liệt. Tuy nhiên, nếu được thực hiện đúng kỹ thuật, tư thế này có thể giúp kích thích cảm giác ở bên cơ thể bị ảnh hưởng, giảm tình trạng bỏ quên bên liệt và hỗ trợ kiểm soát trương lực cơ.

Khi đặt tư thế nằm cho người bệnh sau đột quỵ ở bên liệt, đầu người bệnh nên được kê bằng gối có độ cao vừa phải để cổ ở vị trí trung tính, không gập quá nhiều và không nghiêng lệch. Thân mình hơi xoay ra sau một chút để người bệnh không đè trực tiếp toàn bộ trọng lượng lên vai liệt.

Vai bên liệt cần được đưa nhẹ ra trước, tránh để vai bị kẹt dưới thân. Cánh tay bên liệt nên được đặt phía trước cơ thể ở tư thế thoải mái, khuỷu tay duỗi nhẹ, cổ tay ở vị trí trung gian và các ngón tay được mở tự nhiên. Không nên để bàn tay nắm chặt hoặc cổ tay gập xuống trong thời gian dài.

Chân bên liệt có thể được đặt tương đối duỗi tự nhiên, trong khi chân bên lành gập nhẹ ở hông và gối, đặt trên một chiếc gối phía trước để tránh đè lên chân liệt. Gối kê cần đủ dày để giữ chân bên lành ở vị trí ổn định, không trượt xuống và không tạo áp lực lên đầu gối hoặc mắt cá. Phần lưng người bệnh có thể được hỗ trợ bằng một gối dài hoặc cuộn chăn mềm để người bệnh không bị ngửa ra sau.

Điểm cần lưu ý trong tư thế nằm cho người bệnh sau đột quỵ khi nằm nghiêng về bên liệt là không để vai liệt chịu lực quá mức. Nếu người bệnh đau, tê, khó chịu, da đổi màu, tay lạnh hơn hoặc có biểu hiện co rút nhiều hơn, cần điều chỉnh lại ngay. Với người bệnh có đau vai rõ, loãng xương, tổn thương khớp vai trước đó hoặc vừa qua giai đoạn cấp nặng, gia đình nên hỏi ý kiến bác sĩ hoặc kỹ thuật viên phục hồi chức năng trước khi duy trì tư thế này lâu.

Tư thế nằm nghiêng về bên lành

Tư thế nằm nghiêng về bên lành thường tạo cảm giác an toàn hơn cho người bệnh vì bên khỏe nằm dưới, có khả năng chịu lực và kiểm soát tốt hơn. Tuy nhiên, đây cũng là tư thế dễ bị thực hiện sai nếu gia đình không chú ý đến tay và chân bên liệt. Khi người bệnh nằm nghiêng về bên lành, cánh tay bên liệt ở phía trên rất dễ rơi xuống trước ngực hoặc trượt ra sau, làm kéo căng khớp vai. Nếu tình trạng này kéo dài, người bệnh có thể đau vai, tăng co cứng hoặc khó phối hợp vận động tay về sau.

Để tư thế nằm cho người bệnh sau đột quỵ ở bên lành được an toàn, đầu vẫn cần được kê vừa phải, cổ giữ thẳng với thân mình. Vai bên liệt không nên bị kéo ra sau. Cánh tay bên liệt nên được đặt trên một chiếc gối phía trước ngực, sao cho vai được nâng đỡ, khuỷu tay duỗi nhẹ, cổ tay thẳng và bàn tay mở tự nhiên. Chiếc gối này có vai trò rất quan trọng vì nó giúp chống lại tác động của trọng lực, tránh để cánh tay liệt buông thõng hoặc kéo xuống.

Chân bên liệt, lúc này nằm phía trên, cũng cần được kê bằng gối riêng. Hông và gối bên liệt nên hơi gập, chân đặt trên gối để giữ vị trí trung gian, tránh để chân đổ vào trong hoặc xoay ra ngoài quá mức. Nếu không kê gối, chân liệt có thể kéo thân mình xoay lệch, tạo áp lực lên cột sống thắt lưng và khớp hông. Chân bên lành nằm dưới có thể hơi gập để tạo sự ổn định.

Tư thế nằm nghiêng bên lành thường phù hợp để người bệnh nghỉ ngơi, nhưng không nên để người bệnh nằm duy nhất tư thế này trong nhiều giờ. Mục tiêu của tư thế nằm cho người bệnh sau đột quỵ là thay đổi áp lực, bảo vệ khớp, giảm co cứng và hỗ trợ phục hồi cảm giác. Vì vậy, tư thế nghiêng bên lành cần được luân phiên với tư thế nghiêng bên liệt và tư thế nằm ngửa nếu người bệnh dung nạp tốt.

Tư thế nằm ngửa cho người bệnh sau đột quỵ

Nằm ngửa là tư thế rất phổ biến, đặc biệt khi người bệnh mới về nhà hoặc còn yếu nhiều. Đây là tư thế dễ quan sát sắc mặt, nhịp thở, mức độ tỉnh táo và các thiết bị hỗ trợ nếu có. Tuy nhiên, nằm ngửa cũng là tư thế dễ làm tăng mẫu co cứng nếu không được điều chỉnh đúng. Vì vậy, tư thế nằm cho người bệnh sau đột quỵ khi nằm ngửa cần được bố trí cẩn thận, nhất là ở vai, tay, hông, gối và bàn chân. Đầu người bệnh nên được kê bằng gối thấp hoặc vừa, sao cho cổ không bị gập quá mức.

Nếu đầu gối quá cao, cằm có thể bị ép xuống ngực, gây khó chịu và ảnh hưởng đến nuốt hoặc hô hấp ở một số người bệnh. Vai bên liệt nên được hỗ trợ bằng một gối mỏng hoặc khăn mềm, giúp vai không bị tụt ra sau và không bị kéo xuống. Cánh tay bên liệt có thể đặt hơi dạng ra ngoài thân, khuỷu tay duỗi nhẹ, cẳng tay ngửa hoặc ở vị trí trung gian, cổ tay thẳng và các ngón tay mở nhẹ. Không nên nhét tay liệt sát vào thân hoặc để bàn tay nắm chặt.

Phần hông bên liệt cần được chú ý vì hông có xu hướng xoay ra ngoài khi người bệnh nằm lâu. Có thể dùng gối hoặc khăn cuộn hỗ trợ nhẹ bên ngoài đùi để giữ chân ở vị trí trung gian, nhưng không nên ép quá cứng làm người bệnh khó chịu. Đầu gối không nên được kê quá cao trong thời gian dài. Nếu cần giảm áp lực ở gót chân, có thể kê gối dưới cẳng chân sao cho gót chân được giảm tì đè, nhưng vẫn tránh để khớp gối gập quá lâu.

Bàn chân là vị trí hay bị bỏ quên. Sau đột quỵ, bàn chân bên liệt có thể rơi xuống tư thế duỗi, lâu ngày gây bàn chân rơi và ảnh hưởng đến tập đi. Khi đặt tư thế nằm cho người bệnh sau đột quỵ ở tư thế ngửa, cần cố gắng giữ bàn chân gần vuông góc với cẳng chân, không để chăn nặng đè lên mũi chân. Có thể dùng dụng cụ hỗ trợ hoặc cách kê phù hợp theo hướng dẫn của nhân viên phục hồi chức năng. Tuy nhiên, không nên tự buộc hoặc cố định bàn chân quá chặt vì có thể ảnh hưởng tuần hoàn và gây tổn thương da.

Cách kê gối trong tư thế nằm cho người bệnh sau đột quỵ

Kê gối là thao tác tưởng đơn giản nhưng có ảnh hưởng lớn đến chất lượng chăm sóc. Một chiếc gối đặt đúng chỗ có thể giúp giảm đau, bảo vệ khớp, phân bố áp lực và giữ cơ thể ở tư thế thuận lợi. Ngược lại, kê gối sai có thể làm cơ thể bị lệch, tăng co cứng hoặc gây tì đè tại vùng mới. Vì vậy, khi chăm sóc tại nhà, gia đình cần hiểu rằng tư thế nằm cho người bệnh sau đột quỵ không chỉ là xoay người sang trái, sang phải hay nằm ngửa, mà còn là cách dùng gối để nâng đỡ từng phần cơ thể.

Gối kê đầu nên vừa đủ để đầu và cổ thẳng với thân mình. Với người bệnh có khó nuốt, trào ngược, khó thở hoặc phải ăn qua đường miệng, tư thế đầu cổ cần được nhân viên y tế hướng dẫn cụ thể hơn. Gối kê tay bên liệt nên đủ dài để nâng đỡ từ khuỷu tay đến bàn tay, tránh chỉ kê một điểm nhỏ khiến cổ tay bị gập. Bàn tay nên được đặt mở tự nhiên, không ép duỗi mạnh các ngón nếu người bệnh đau hoặc co cứng nhiều.

Gối kê chân cần giúp hông, gối và cổ chân ở vị trí trung gian. Khi người bệnh nằm nghiêng, gối giữa hai chân giúp tránh đầu gối cọ vào nhau và tránh chân liệt bị đè. Khi người bệnh nằm ngửa, gối dưới cẳng chân có thể giúp giảm áp lực lên gót, nhưng cần tránh biến nó thành tư thế gập gối kéo dài. Với người có nguy cơ loét tì đè, vùng gót chân cần được kiểm tra thường xuyên vì đây là nơi da mỏng, dễ tổn thương và đôi khi người bệnh không cảm nhận được đau.

Khi điều chỉnh tư thế nằm cho người bệnh sau đột quỵ, người chăm sóc nên quan sát toàn bộ cơ thể sau khi kê gối xong. Nếu vai bị nhô lên, cổ bị lệch, tay bị kẹt, chân bị xoắn, gối quá cao hoặc người bệnh nhăn mặt khó chịu, nghĩa là tư thế cần được chỉnh lại. Một tư thế đúng không chỉ nhìn “đẹp” về mặt kỹ thuật mà còn phải phù hợp với tình trạng thực tế của người bệnh.

Bao lâu nên thay đổi tư thế nằm cho người bệnh sau đột quỵ?

Thay đổi tư thế là một trong những nguyên tắc quan trọng trong chăm sóc người bệnh nằm lâu. Với người bệnh sau đột quỵ chưa thể tự xoay trở, gia đình thường được khuyến nghị hỗ trợ đổi tư thế định kỳ, phổ biến khoảng mỗi hai giờ. Tuy nhiên, thời gian này cần linh hoạt theo tình trạng từng người. Người có da mỏng, suy dinh dưỡng, tiểu đường, rối loạn tuần hoàn, sốt, ra nhiều mồ hôi hoặc mất cảm giác nhiều cần được kiểm tra da và điều chỉnh tư thế thường xuyên hơn.

Mục tiêu của việc thay đổi tư thế nằm cho người bệnh sau đột quỵ là giảm áp lực liên tục lên một vùng cơ thể. Khi da và mô mềm bị đè ép trong thời gian dài, máu khó lưu thông, mô thiếu oxy và dễ hình thành tổn thương. Ban đầu, vùng da có thể chỉ đỏ nhẹ, nhưng nếu không được phát hiện kịp thời, tình trạng này có thể tiến triển thành phồng rộp, trợt da, loét sâu hoặc nhiễm trùng.

Ngoài phòng loét tì đè, xoay trở đúng còn giúp người bệnh dễ thở hơn, giảm ứ đọng đờm và hạn chế đau mỏi do nằm lâu. Mỗi lần thay đổi tư thế cũng là cơ hội để người chăm sóc quan sát da, kiểm tra cánh tay bên liệt, chỉnh lại bàn chân, đánh giá mức độ tỉnh táo và hỏi người bệnh có đau hay khó chịu không. Vì vậy, tư thế nằm cho người bệnh sau đột quỵ cần được xem là một quy trình chăm sóc liên tục, không phải thao tác làm một lần rồi bỏ qua.

Khi xoay trở, người chăm sóc không nên thực hiện quá vội vàng hoặc quá mạnh. Cần báo trước cho người bệnh, hỗ trợ từng bước, giữ vai và hông ổn định, tránh kéo tay liệt. Nếu người bệnh có chóng mặt, khó thở, đau ngực, đau đầu tăng, buồn nôn, tím tái hoặc thay đổi ý thức khi đổi tư thế, cần dừng lại và liên hệ nhân viên y tế.

Những sai lầm thường gặp khi đặt tư thế nằm cho người bệnh sau đột quỵ

Một sai lầm phổ biến là để người bệnh nằm một tư thế quá lâu vì nghĩ rằng người bệnh đang ngủ hoặc không than đau nghĩa là vẫn ổn. Thực tế, nhiều người bệnh sau đột quỵ bị giảm cảm giác nên không nhận ra vùng da đang bị tì đè. Có người không nói được hoặc khó diễn đạt cảm giác đau. Vì vậy, tư thế nằm cho người bệnh sau đột quỵ cần được kiểm tra định kỳ ngay cả khi người bệnh có vẻ yên ổn.

Sai lầm tiếp theo là kéo tay bên liệt khi xoay người hoặc đỡ ngồi dậy. Cánh tay bên liệt không phải là điểm tựa chắc chắn. Việc kéo tay có thể gây đau vai, tổn thương mô mềm và làm người bệnh sợ vận động. Khi cần hỗ trợ, nên nâng đỡ thân mình, vai và hông, hoặc dùng ga trải giường hỗ trợ di chuyển nếu đã được hướng dẫn.

Một lỗi thường gặp khác là không kê đỡ cánh tay bên liệt. Khi nằm nghiêng bên lành, tay liệt dễ rơi xuống; khi nằm ngửa, vai liệt dễ tụt ra sau; khi ngồi, tay liệt dễ buông thõng. Những tình huống này đều có thể ảnh hưởng xấu đến khớp vai. Vì vậy, trong mọi tư thế nằm cho người bệnh sau đột quỵ, cánh tay bên liệt cần được nâng đỡ, không bị kéo căng và không bị đè ép.

Gia đình cũng cần tránh để bàn chân rơi tự do trong thời gian dài. Bàn chân rơi khiến người bệnh khó đặt gót và bàn chân đúng khi tập đứng, tập chuyển trọng lượng hoặc tập đi. Nếu bàn chân luôn duỗi xuống, gân gót có thể bị rút ngắn, cổ chân giảm linh hoạt và ảnh hưởng đến dáng đi về sau.

Ngoài ra, kê quá nhiều gối nhưng không đúng mục tiêu cũng là sai lầm thường gặp. Quá nhiều gối có thể làm thân mình bị gập, xoắn, nóng, khó thở hoặc khó xoay trở. Điều quan trọng không phải là số lượng gối mà là vị trí và tác dụng của từng gối. Gối cần giúp nâng đỡ cơ thể, giảm áp lực và duy trì tư thế trung gian, không tạo thêm điểm đè hoặc làm lệch trục cơ thể.

Kết hợp tư thế nằm với phục hồi chức năng

Tư thế nằm cho người bệnh sau đột quỵ chỉ đạt hiệu quả tốt nhất khi được kết hợp với chương trình phục hồi chức năng phù hợp. Phục hồi sau đột quỵ là quá trình dài, có thể kéo dài nhiều tháng hoặc nhiều năm tùy mức độ tổn thương, tuổi, bệnh nền, động lực tập luyện và chất lượng chăm sóc. Trong quá trình đó, tư thế nằm đúng giúp bảo vệ cơ thể khi người bệnh nghỉ ngơi, còn vận động trị liệu giúp người bệnh từng bước lấy lại chức năng.

Khi người bệnh còn yếu, các bài tập có thể bắt đầu từ vận động thụ động, thay đổi tư thế trên giường, tập lăn trở, tập ngồi dậy, tập giữ thăng bằng khi ngồi và tập chuyển từ nằm sang ngồi. Khi sức cơ và kiểm soát thân mình cải thiện, người bệnh có thể tiến tới tập đứng, tập chuyển trọng lượng, tập bước và tập sinh hoạt hằng ngày. Mỗi giai đoạn đều cần tư thế nền tảng tốt. Nếu người bệnh bị đau vai, co rút gối, bàn chân rơi hoặc loét tì đè, quá trình tập luyện sẽ bị gián đoạn đáng kể.

Gia đình không nên tự ý áp dụng các bài tập mạnh hoặc kéo giãn quá mức khi chưa được hướng dẫn. Với người bệnh sau đột quỵ, cơ yếu và cơ co cứng có thể cùng tồn tại, vì vậy việc kéo, nắn hoặc cố ép tay chân về một vị trí nào đó có thể gây đau và phản tác dụng. Tư thế nằm cho người bệnh sau đột quỵ cần được cá nhân hóa theo tình trạng thực tế, đồng thời phối hợp với bác sĩ, kỹ thuật viên phục hồi chức năng hoặc điều dưỡng có kinh nghiệm.

Chăm sóc tại nhà: khi nào gia đình cần hỗ trợ chuyên môn?

Không phải gia đình nào cũng đủ kinh nghiệm để đặt tư thế, xoay trở và theo dõi người bệnh sau đột quỵ đúng cách, nhất là khi người bệnh liệt nặng, lớn tuổi, đau vai, loét da, khó nuốt hoặc có nhiều bệnh nền đi kèm. Trong những trường hợp này, sự hỗ trợ từ chăm sóc viên có kỹ năng chuyên sâu sẽ giúp giảm áp lực cho gia đình và hạn chế sai sót trong chăm sóc hằng ngày.

Gia đình nên tìm hỗ trợ chuyên môn nếu người bệnh không thể tự xoay trở, đau khi đổi tư thế, xuất hiện đỏ da kéo dài, bàn tay hoặc bàn chân sưng, vai bên liệt đau, người bệnh khó hợp tác hoặc gia đình chưa chắc cách kê gối đã đúng. Việc được hướng dẫn trực tiếp sẽ giúp gia đình hiểu rõ hơn cách đặt tư thế nằm cho người bệnh sau đột quỵ trong từng tình huống cụ thể.

Với người bệnh cần chăm sóc lâu dài tại nhà, dịch vụ chăm sóc người bệnh sau đột quỵ của Elite Care có thể là giải pháp phù hợp. Chăm sóc viên hỗ trợ xoay trở, thay đổi tư thế, vệ sinh cá nhân, theo dõi da, phòng loét tì đè, hỗ trợ ăn uống đúng tư thế và đồng hành cùng kế hoạch phục hồi chức năng của người bệnh. Nhờ đó, người bệnh được chăm sóc an toàn hơn trong môi trường quen thuộc, còn gia đình giảm bớt áp lực và yên tâm hơn trong quá trình phục hồi.